Marcel Worms - pianist

1. Jazzinvloeden in de 20ste-eeuwse pianomuziek.

Dit programma - waarvan de invulling voortdurend verandert- voert Marcel Worms al vanaf 1992 uit in binnen- en buitenland. Het is een bloemlezing uit het modern-klassieke repertoire, dat in mindere of meerdere mate door de jazzmuziek beinvloed is. Naast werken van gereputeerde componisten als Strawinsky, Milhaud, Hindemith, Ives en Gershwin worden ook minder vaak gespeelde collega's onder wie Finnissy, Nancarrow, Schulhoff, Rzewski en Antheil belicht. Daarnaast worden transscripties van soli van jazzpianisten (Bill Evans, Art Tatum en Errol Garner) uitgevoerd om zo de werken van de modern-klassieke componisten naast de originelen van hun jazz-collega's te kunnen leggen.

2. Blues voor piano

De Blues is te beschouwen als de oervorm van de Jazz. Het leek Marcel Worms interessant om te onderzoeken hoe componisten vandaag de dag tegenover deze muziekvorm staan. Het aantal bijdragen aan dit programma van Nederlandse en buitenlandse componisten uit alle 6 Continenten ligt inmiddels rond de 160. Nieuwe Blues waren te horen in Amsterdam in het BIM-huis (1997, 1998, 2000), in de Beurs van Berlage (2000), in de IJsbreker (1997, 2001 en 2003) en in het Stedelijk Museum. De meeste van deze concerten werden integraal op de radio uitgezonden.
Een overzicht van het Blues programma vindt u elders op deze site.
De programma's 1 en 2 kunnen ook gecombineerd worden

3. Gershwins 100ste geboortedag

Ter gelegenheid van de 100ste geboortedag van George Gershwin in 1998 heeft Marcel Worms een geheel aan deze componist gewijd programma samengesteld. Hierin zullen de complete Preludes (vier van de zeven werden pas onlangs gepubliceerd) beluisterd kunnen worden, een pianosolo-transscriptie van An American in Paris en/of de Rhapsody in Blue , Gershwin Arrangements van de Engelse componist Michael Finnissy, een aantal door Gershwin zelf gemaakte arrangementen van zijn Songs en een tweetal minder bekende werken van de componist. Marcel Worms zal van een aantal Gershwin Songs ook een eigen interpretatie geven.

4. Vincent van Gogh en de Muziek van zijn Tijd

Marcel Worms steldedit programma samen op verzoek van het Van Gogh Museum in Amsterdam. Hij voerde het daar uit evenals in de Verenigde Staten naar aanleiding van twee grote Van Gogh exposities in Washington (National Gallery of Art) en LosAngeles (Los Angeles County Museum of Art).
Het programma met een toelichting vindt u elders op deze site.

5. Mondriaan en de Muziek van zijn Tijd

Het programma met een toelichting vindt u elders op deze site.
Dit programma verscheen ook op cd (zie discografie Marcel Worms)

6. Jean Wiéner - Works for piano

Het programma met een toelichting vindt u elders op deze site.
Dit programma verscheen ook op cd (zie discografie Marcel Worms)

7. Francis Poulenc - 100ste geboortedag

In 1999 was het 100 jaar geleden dat de Fransecomponist Francis Poulenc geboren werd. Reden voor Marcel Worms een programma samenstellen met uitsluitend werken van Poulenc voor pianosolo.'
De piano is voor Poulenc, zelf begenadigd pianist, altijd een belangrijk instrument geweest. Toch zijn Poulencs pianowerken opvallend weinig te horen op de podia. De componist stond zelf altijd zeer kritisch (te kritisch....) tegenover zijn pianistisch oeuvre. Slechts weinige werken konden in zijn ogen genade vinden: de Improvisaties en de Suite in C. Deze stukken zullen dan ook niet ontbreken op dit programma, dat probeert een representatief beeld te geven van een oeuvre waarin alle karakteristieken en stijlontwikkelingen hoorbaar zullen zijn.

8. 'Picasso - Artist of the century'

Op verzoek van de Kunsthal Rotterdam stelde Marcel Worms ter gelegenheid van de grote Picassotentoonstelling in 1999 een programma samen met werken die een relatie hebben met Picasso. Dit programma is uitgekomen op het label VIA RECORDS.

9. Federico Mompou - Musica Callada

In 2002 was het 15 jaar geleden dat de Catalaanse componist Federico Mompou op de gezegende leeftijd van 94 jaar overleed.
Eigenlijk heeft de tijdloze muziek van Mompou geen kroonjaar nodig om gespeeld te worden. Het grootste deel van Mompou's oeuvre bestaat uit pianomuziek en deze is volstrekt uniek. De werken zijn simpel en doorzichtig van structuur, hoorbaar intuïtief en niet volgens een systeem gecomponeerd en doortrokken van een Spaanse, strenge mystiek.
Het 'magnum opus' van Mompou is ongetwijfgeld de 'Musica Callada', gecomponeerd in 4 fasen, tussen 1959 en 1967. Deze zelden gespeelde cyclus bestaat uit 28 miniaturen met een volstrekt eigen karakter. In deze 'muziek van de stilte' zijn klank en stilte gelijkwaardige elementen, die elkaar volmaakt aanvullen. De muziek is overwegend meditatief, verstild en sober, maar tevens warm en intiem.
Mompou is een soort diamantslijper, die zijn hele leven aan de dezelfde diamant heeft geslepen om deze steeds fraaier te maken. Hij is te vergelijken met de schilder Giorgio Morandi, die ook zijn hele leven dezelfde objecten schilderde en de essentie daarvan steeds nauwkeuriger probeerde uit te beelden. Muzikaal bestaat er duidelijke verwantschap met componisten als Satie, Debussy en Janácek.
Het werk zou met haar duidelijke religieus-mystieke inslag ook als een Spaanse variant op de '20 Regards' van Messiaen beschouwd kunnen worden. Misschien is de voornaamste reden dat het stuk zo zelden te beluisteren is, het feit, dat het absoluut geen 'klavierleeuwenmuziek' is. Essentieel zijn daarentegen de rijkdom aan klankkleuren en nuances, de spanningsopbouw en de subtiele timing.
In 2007 zal Marcel Worms weer een aantal concerten met muziek van Mompou geven in het kader van diens 20ste sterfdag. Naast de cyclus 'Musica Callada' voor piano zal kamermuziek te horen zijn door een ensemble bestaande uit Irene Maessen (sopraan), Marijke van Kooten (viool), Larissa Groeneveld (cello) en Martin Kaay (gitaar).

10. Tango's voor piano

In dit programma zijn Tango's voor piano te horen uit Zuid-Amerika en Tango's , die Europese componisten schreven nadat de Tangomuziek aan het begin van de twintigste eeuw Europa bereikt had. De piano is vrijwel vanaf het begin een voornaam instrument in het Tango-ensemble geweest en vele grootheden uit de Tango-geschiedenis, zoals Osvaldo Pugliese en Horacio Salgan waren, behalve orkestleider, ook pianist. Marcel Worms voerde dit programma al uit in Nederland, China en Argentinië
Een overzicht van het Tangoprogramma vindt u elders op deze site.

11. Componisten en hun volksmuziek

Wij leven in een tijd, waarin grenzen vervagen. Dankzij de zegeningen van verhoogde mobiliteit en internet is communicatie makkelijker dan ooit. Naast de positieve kanten daarvan is er ook een keerzijde: culturele identiteit en diversiteit gaat verloren.
Een aspect van deze globalisering is, dat in muziek veelal de culturele en geografische achtergrond van de componist niet meer duidelijk te horen is. In het verleden is dat anders geweest. Vele componisten verwerkten de traditionele muziek uit hun cultuur, hun land of streek in hun composities. Beethoven, Haydn en Mozart gebruikten populaire dansen uit de volksmuziek, Chopin drukte in de Mazurka zijn heimwee naar Polen uit, voor Liszt was de Hongaarse zigeunermuziek een inspiratiebron en Bártok reisde Oost-Europa door met een primitief opnameapparaat om zo veel mogelijk authentieke volksmuziek te registreren, die hij vervolgens royaal in zijn oeuvre gebruikte.

Voor dit programma is gekozen voor muziek van vier Europese componisten, die elk één van de vier windstreken vertegenwoordiger: Franz Schubert (west), Leos Janácek (oost), Edvard Grieg (noord) en Federico Mompou (zuid).
Een uitgebreide beschrijving van dit programma vindt u elders op de site.

12. Joodse componisten in en rond de Tweede Wereldoorlog

De periode in en rond de Tweede Wereldoorlog heeft joodse componisten zonder uitzondering zwaar getroffen. In het beste geval konden zij onderduiken of overleefden zij het concentratiekamp. Velen waren echter minder gelukkig en werden niet alleen als persoon maar ook als componist vermoord. Veel van hun muziek is gelukkig bewaard gebleven en de laatste tijd is er een toenemende belangstelling voor hun werk te constateren.
In dit programma wordt werk uitgevoerd van joodse componisten, die kort voor en in de Tweede Wereldoorlog actief waren. Een aantal werken is tijdens het verblijf van de componist in het kamp geschreven. Sommige werken dragen hoorbaar het stempel van de situatie waarin zij gecomponeerd zijn, maar opvallend genoeg is dikwijls ook een lichtere, haast optimistische toon overheersend. Het vermogen van kunstenaars om onder zulke omstandigheden hun geestkracht te behouden is verbazend en hoopgevend.

Op het programma staat werk van Leo Smit (Deux hommages, Suite), Nico Richter (de compacte en vooruitstrevende sonatine uit 1935), Viktor Ullmann (tweede Pianosonate), Gideon Klein (de pianosonate, die associaties oproept met de veel bekendere pianosonate van Alban Berg), Erwin Schulhoff ( de swingende 'Suite dansante en jazz') en Karel Berman ( de aangrijpende Terezinsuite).
Een programma met dezelfde thematiek voert Marcel Worms uit met fluitiste Eleonore Pameijer met werk van Leo Smit, Erwin Schulhoff, Dick Kattenburg en Rosy Wertheim.